zeszyt

brak

<center>Jestem Ignacy, mieszkam na krakowskim blokowisku. Te wakacje miałem spędzić u mojej kuzynki Miśki, w małej wiosce o pięknej nazwie: LAS. </center>

oddal

Przecież plany są po to, żeby je zmieniać! Dołączcie do naszej białoprądnickiej przygody! 

wstep

kolor

ramka

W drzwiach minęliśmy babcię Stasię: – Jedziecie na zakupy? Do Krakowa? 
 – Tak, to znaczy, nie... – Ugryzłem się w język, bo wiem, że naszej babci nikt nie przekona, że mieszka w Krakowie. I ciągle powtarza, że....
 – Bo za okupacji, Ignaś, to…
 – To Kraków przyszedł do ciebie, a nie ty do Krakowa – dokończyłem. – Bo wtedy jeszcze, babciu, nawet nie umiałaś chodzić.
 – Za to skórkę z naszego promnickiego chleba już gryzłam! – To babcia miała zawsze ostatnie słowo. 

Z plecakami pełnymi zapasów dobrego humoru ruszyliśmy w miasto! A przecież jeszcze tydzień temu nic nie wskazywało na to, że te krakowskie, o przepraszam: BIAŁOPRĄDNICKIE wakacje będą takie udane…

„Trzynastego”: poniedziałek, 13 lipca


swing_pojaw

trzynastego

A jak to się stało, że Kraków przyszedł do babci Stasi?


rozwin

Babcia Ignacego i Michaliny urodziła się we wsi Prądnik Biały na przedmieściach Krakowa. W czasie II wojny światowej, w 1941 r., okupacyjne władze niemieckie rozszerzyły granice miasta, włączając do niego kilka sąsiednich miejscowości, w tym rodzinne gospodarstwo naszych bohaterów.

babcia

Dziś „Prądnik Biały" to nazwa Dzielnicy IV Krakowa. W jej skład wchodzą tereny kilku dawnych miejscowości. Dowiedz się jakich!

przesun_od_rodzica

wsie

„Bo jeszcze tydzień temu...”, niedziela, 5 lipca


– Miśka przyjedzie dziś do nas i zostanie parę dni. 
Zajmiesz się nią, prawda? – Takim pytaniem przywitała mnie mama, 
a mnie zatkało. Przecież to ja miałem jechać do niej, do domku w górach, nad dzikim potokiem...
 – Wiesz, remont im się przedłużył. Mama westchnęła, 
zupełnie jakby rozumiała moje rozczarowanie. 
Po czym z uśmiechem dodała: – Ale przecież nie jesteście już dziećmi! 
W tygodniu pokręcicie się po okolicy, a w weekend zabiorę Miśkę do muzeów. Wakacje w Krakowie to będzie dla niej atrakcja!
 – Dla niej, dla niej, dla niej... – powtórzyłem jak echo.

Tak, wakacje w betonowej dżungli to na pewno moje marzenie…

tydzientemu

poznajIiM

A może Prądnik Biały jest choć trochę „Zielonym Prądnikiem”?


Czy okolice, w których mieszka Ignacy, to rzeczywiście tylko beton i asfalt? 


galaretka_pojaw

Łąki w Toniach, czyli dzikie, północne błonia nad Sudołem i królestwo derkacza.

Park Wyspiańskiego jest jak tajemniczy ogród: ukryty w środku pierścienia ogródków działkowych. Po austriackim forcie Krowodrza pozostało tu kilka kamieni i wał ziemny dookoła.

Park Kościuszki: to tu Naczelnik powstania kościuszkowskiego zbierał swoje wojska, wydawał rozkazy i odpoczywał pod rozłożystym jaworem. Dwa drzewa-pomniki przyrody mają tu swoje imiona: jedno „Prądnik”, a drugie „Biały"!

Park Krowoderski: ulubione miejsce młodych sportowców! Znajdziecie tu boiska, miniskatepark, ścieżki dla rolkarzy, a zimą - wielką górkę saneczkową!  

Park Leśny Witkowice: Dawniej kamieniołom, a dziś pełno tu drzew, pomiędzy którymi szemra Bibiczanka. Na deser: leśny plac zabaw i „kapsuły” z przyrodniczymi ciekawostkami.

Użytek ekologiczny Dolina Prądnika, zwany krakowską Amazonką.

tereny zielone

woda

„Krakowska Amazonka”:  poniedziałek, 6 lipca


– Wiesz, Miśka, dziś zabieram cię na dziką wyprawę! – zakomunikowałem zaspanej kuzynce w poniedziałek rano. – Klapki, szpilki, sukienki i inne babskie cuda zostaw na weekendowy muzealny tour z moją mamą. I niemal zakrztusiłem się mlekiem, kiedy zobaczyłem Miśkę przy śniadaniu: czadowe bojówki, kapelusz moro... Chyba rzeczywiście uwierzyła w mój żart, że nasz mały Prądnik to prawdziwa KRAKOWSKA AMAZONKA!

krakowskaAmazonka

W górnej części Doliny Prądnika znajdują się stawy hodowlane lokalnej specjalności: pstrąga ojcowskiego. Czy wiesz, który z nich kłamie?


<center>Jaki Prądnik? Moim zdaniem ta rzeka nazywa się Białucha! </center>

kwadrat

TAK! Nazwa BIAŁUCHA pojawiła się w czasie zaborów, rosyjska część rzeki pozostała Prądnikiem, austriacką nazywano Białuchą.

<center>Dawniej rzeka przypominała wodny labirynt i łatwo było się zgubić...</center>

TAK! Od rzeki Prądnik przekopywano wiele sztucznych kanałów zwanych młynówkami.

<center>A dlaczego Prądnik? Nie słyszeliście o węgorzach elektrycznych? </center>

NIE! Strętwy ("węgorze elektryczne") żyją w Ameryce Południowej, np. Amazonce - tej prawdziwej, nie krakowskiej. Prądnik nazywany był dawniej Prandky, czyli szybki, bystry.

PSTRAGI

Częściej pokrzywami, a nawet, co gorsza, zdarzały się i śmieci...

Przeprawa wzdłuż naszego Prądnika: naszego wodnego kręgosłupa, żywiciela naszych przodków,naszej oazy dzikości w betonowej dżungli nie była usłana płatkami róż...


pikniknadPrądnikiem

Kiedy tylko znaleźliśmy odpowiednie miejsce, urządziliśmy sobie piknik. – Babcia Stasia przygotowała, smakuje? – zagadałem i nie czekając na odpowiedź, ciągnąłem dalej: – Chcesz, to coś ci opowiem. Wiesz, że kiedyś wieś Biały Prądnik słynęła ze swojego chleba? To dlatego babcia woli, żebyśmy kupowali nasz, z prądnickich bularni, czyli piekarni. Zresztą pierwszy polski papier też produkowano właśnie tu – dodałem, odwijając kolejną kanapkę.

pikniknadpradnikiem

hinge_zniknij

Do ciasta dodaje się wodę z rzeki Prądnik?

Jak myślisz, czym chleb prądnicki różni się od zwykłego chleba? 


toczek

Wyróżnia go gruba na ponad pół centymetra brązowa skórka?


Kupicie go w każdej piekarni w Krakowie?
 

Tajemny składnik to gotowane ziemniaki lub płatki ziemniaczane?

To chleb gigant! Waży 4,5 kg i ma ponad pół metra (w większej wersji: 14 kg i metr długości)?

chleb1

obrus

Chcesz dowiedzieć się więcej o chlebie prądnickim? Piotr Kluzek chętnie odpowie!


To Chronione Oznaczenie Geograficzne oznacza, że chleb prądnicki może być wypiekany tylko w określonym miejscu: na terenie Krakowa.

Chleb prądnicki był wypiekany dla biskupów krakowskich, ale także sprzedawany zwykłym mieszczanom. Jadali go polscy królowie, przywożono go im nawet do Warszawy.

Chleb "promnicki" wypiekano już 600 lat temu. Niestety około 100 lat temu zupełnie o nim zapomniano. Przepis odtworzono dopiero w 2004 r.

chlebWojt

Dowiesz się, jak odpowiesz na jedno łatwe pytanie:


Prędki nurt Prądnika niczym strumień elektronów napędzał nie tylko młyny do mielenia zboża na chleb. Do czego jeszcze rzeka potrzebna była mieszkańcom?

do nawadniania pól i podlewania upraw?

mlynypytanie

Ten tajemniczy znak to FILIGRAN, znak na papierze czerpanym wyprodukowanym w pierwszej papierni w Polsce, zwanej PAPIERNIĄ HALLEROWSKĄ. Powstała ona ponad 600 lat temu nad rzeką Prądnik, najprawdopodobniej w okolicy ul. Górnickiego. Podwójny krzyż to znak Zakonu Duchaków, do którego należała część terenu wsi Prądnik Biały.

To budynek jednego z zachowanych prądnickich młynów. Stoi przy ul. Białoprądnickiej, tuż obok ul. Papierniczej.

filigran

– Ignaś, było ekstra, ale dziś proponuję szczyptę cywilizacji, może jakiś zamek, pałac? – nudziła od rana Miśka. 
 – My na Prądniku nie mielibyśmy zamków, pałaców, dworów? A jakże!

– Ale tu już byliśmy wczoraj! Stąd wyruszaliśmy na "dziką wyprawę"... – Masz rację. Za to dziś tu po prostu posiedzimy, zjemy lody i nie ruszając się z miejsca, wybierzemy się w podróż do "wczoraj", a nawet "przedwczoraj" tego magicznego dworu.

LODYwpałacu

Dworek Białoprądnicki „przedwczoraj”,  800-500 lat temu

Najdawniejsze dzieje tego miejsca giną w mrokach średniowiecza... Być może 800 lat temu znajdował się tu szpital Zakonu Duchaków?

Za to na pewno prawie 500 lat temu biskup Samuel Maciejowski zbudował tu pierwszy pałac. 

NIE. To pałac w Łobzowie. Dowiesz się o nim więcej z app-booka „Krowodrza – poznaj ją na nowo!”

TAK! Dawny pałac biskupów krakowskich miał podobno cztery narożne wieżyczki, otoczony był murem obronnym z basztą i działami.

NIE. To klasztor norbertanek. Dowiesz się o nim więcej z app-booka „Zwierzyniec – poznaj go na nowo!”

przedwczoraj

Co się działo dalej z pałacem? Wskakuj do „srebrnej strzały"!



Dworek Białoprądnicki „wczoraj”, ok. 300-100 lat temu


Przedwojenni właściciele dworu, państwo Miroccy, we wschodniej oficynie urządzili stajnie i garaż. Obok konia Siwka i bryczki stała tu słynna srebrna strzała – luksusowy model chevroleta. 

W czasie zaborów ruiny pałacu przebudowano na dworek. Nie należał już do biskupów, wynajmowano go różnym dzierżawcom. Otoczony był ogrodem kwiatowym, warzywnym i szklarniami.

Pałac Biskupów był wiele razy niszczony, odbudowywany i przebudowywany. Powstały boczne budynki: oficyny, karczma (dziś: Zajazd Kościuszkowski), dom dla służby (dziś hotel Kościuszko), a także młyn i browar.

wczoraj

Trudno sobie wyobrazić, że kiedy prawie pół wieku temu powstawał tu pierwszy dom kultury, dookoła nie było jeszcze żadnych osiedli z blokami! Dziś Centrum Kultury Dworek Białoprądnicki i jego filie: kluby Łokietek (Tonie) i Wena (Górka Narodowa) to serce Dzielnicy IV Prądnik Biały.

<center>To tradycyjne drewniane pokrycie dachów, zwane gontem.</center>

dzis

– Podobało się wam wczoraj w pałacu? – zaciekawiła się babcia Stasia. 
 – Tak! Podobno w pałacowej oranżerii i figarni rosły kiedyś najprawdziwsze cytrusy! – dodała Miśka, która przygotowała dziś na śniadanie sałatkę owocową: z arbuza, truskawek i porzeczek.
 – Dziś wybieramy się do zamku-twierdzy. Ja pakuję granaty! – Wrzuciłem do plecaka ciężkie soczyste owoce, które nie weszły do sałatki, „żeby nie była taka cała czerwona”.
 – Czyli dziś Tonie? – upewniła się babcia.
 – Kto tonie, gdzie tonie? – przestraszyła się Miśka i widząc, jak z babcią tłumimy wybuch śmiechu, oblała się karminowym rumieńcem.

„Kto tonie w Toniach?”, środa, 8 lipca


W pytaniu Miśki jest okruch prawdy: według legendy w tutejszych bagnach ugrzązł sam król Władysław Łokietek, na szczęście nic mu się nie stało.

kto tonie

Fort 44 Tonie to jeden z najciekawszych fortów Twierdzy Kraków, czyli systemu umocnień budowanych w czasie zaborów przez Austriaków, którzy szykowali się do wojny z Rosjanami.

Dziś mieści się tu Muzeum Twierdzy Kraków - warto umówić się na zwiedzanie!



toogle_powieksz

W czasie I wojny światowej był to jeden z najnowocześniejszych i najsilniej uzbrojonych fortów Twierdzy Kraków. Nie miał okazji sprawdzić się w walce: Rosjanie nie zaryzykowali ataku na tak potężny fort.

Toniefort

<center>Po zwiedzaniu fortu i przejażdżce czerwonym szlakiem pod austriackim Czerwonym Mostem (który wcale nie jest mostem, tylko wiaduktem, bo nigdy nie było tu żadnej rzeki)... czas na kolejny piknik! </center>

Czerwony Szlak Orlich Gniazd prowadzi od pętli Krowodrza Górka przez park Krowoderski, Tonie, Pękowice, Giebułtów i Prądnik Korzkiewski aż do Ojcowskiego Parku Narodowego.

czerwonymost

Tym razem piknik nad Sudołem w Toniach, czyli na łąkach zwanych „Północnymi Błoniami Krakowa".

Czy wiesz, jakiego rzadkiego ptaka można tu usłyszeć?

TAK! To krewny żurawia. Buduje gniazdo w wysokich trawach. W przypadku zagrożenia ucieka... biegnąc. Podrywa się do lotu tylko w ostateczności.

...prawie dobrze, ale chodziło nam o jego kuzyna na "D"

Toniederkacz

– No tak, ale... – Starałem się rozmawiać z kumplem przez telefon szeptem, ale moja kuzynka z zadatkami na zawodowego szpiega szybko wyczaiła, o co chodzi. – Chcesz się umówić z kolegami? Nie ma sprawy! – Miśka się uśmiechnęła, a mnie się zdawało, że problem rozwiązał się sam. Niestety zaraz dodała: – Też chętnie ich poznam! – Krowoderskich zuchów? To nie jest towarzystwo dla was – włączyła się babcia. – Baaabciu.... – jęknęliśmy oboje, a ja dorzuciłem: – Nie te czasy! To już nie Krowodrza, tylko Prądnik, nie zuchy, a raczej harcerze, kumple z drużyny… No i tak oto umówiliśmy się w parku Krowoderskim: ja, Łysy, Piegus i... Miśka.

„Z wizytą u krowoderskich zuchów”, czwartek,  9 lipca

krzuchy1

To są krowoderskie zuchy, czyli słynni chuligani z Krowodrzy sprzed 100 lat. A co robią dziś ich praprawnukowie?

Krowodrza, Krowodrza, a my krowodrzanie, kto by nas zaczepił, ten dostanie lanie!

To bohaterowie przedstawienia Stefana Turskiego pt. Krowoderskie Zuchy.

krzuchy2

TAK! Klub z ponadstuletnią historią. Powstał z połączenia TS Krowodrza i KS Prądnik, obecnie gra w IV lidze.

TAK! Amatorska drużyna piłki nożnej w Bronowicach Wielkich działa już ponad 70 lat.

Tak! Trenują tu drużyny piłki nożnej, działają też sekcje siatkówki, gimnastyki artystycznej i sportowej oraz taekwondo.

NIE! To sąsiedzi z Prądnika Czerwonego

TAK! To uczniowski międzyszkolny klub sportowy z drużynami piłki nożnej i siatkowej.

<center>Wielu dzisiejszych krowoderskich i białoprądnickich zuchów należy do klubów sportowych.</center>

Czy wiesz, które z tych klubów znajdują się na terenie Dzielnicy IV Prądnik Biały?


kluby

Krowoderskie zuchy mają podobno pewne szczególne zasługi…


Czy to prawda, że krowoderskie zuchy pomogły mi zostać świętą?

Królowa Jadwiga Andegaweńska musiała bardzo długo czekać na uznanie za świętą: prawie 600 lat! Pytany o to papież Jan Paweł II podobno zażartował, że pomogły jej dopiero... krowoderskie zuchy! Otóż kanonizacja królowej odbyła się niedługo po tym, jak na byłych krowoderskich łąkach zbudowano kościół św. Jadwigi!  

jadwiga

Kościół Franciszkanów na sąsiadującym z osiedlem Krowodrza Górka osiedlu Azory to jedyna w swoim rodzaju „galeria” prac słynnego krakowskiego malarza: Jerzego Nowosielskiego.

<center>Kiedy ja z moimi krowoderskimi kumplami kopaliśmy piłkę, Miśka poszła do „lokalnej galerii.”

franiszkanie

Sto lat temu było tu podmiejskie osiedle domków z ogrodami, tonących w morzu zieleni pól i łąk na skraju wsi Bronowice Wielkie, tuż przy granicy z terenami Krowodrzy i Łobzowa. Dlaczego skojarzyły się one komuś akurat z archipelagiem wulkanicznych wysp? W czasie kiedy powstawało osiedle, o Azorach było szczególnie głośno, ponieważ przy próbie przelotu nad Atlantykiem właśnie tam rozbili się polscy lotnicy.

azory

„O zbóju i biznesmenie”, piątek, 10 lipca


Dziś babcia wysłała nas po jakieś nasiona, sadzonki itp. Wszystko dookoła wysycha od tych upałów, ale ona dzielnie walczy o swój skrawek zieleni: choćby tylko w skrzynkach na balkonie: – Jak jeszcze mieliśmy gospodarkę, to wasz pradziadek zawsze zaopatrywał się tylko u Buszczyńskich… To była firma pierwsza klasa! – Okej, to my skoczymy z Miśką na Siewną, podrzucimy ci, babciu, tę zieleninę, a potem schowamy się gdzieś przed tym nieznośnym upałem. Przed wyjściem babcia, zamiast o tak cenionym przez pradziadka lokalnym przedsiębiorcy, opowiedziała nam legendę o pewnym zbóju...

o zbóju

paski_poziome

Dawno temu na terenie Prądnika Białego grasował groźny zbój o przezwisku BOCIAN. Napadał na kupców i wędrowców, rabował, a nawet zabijał. Swoje łupy chował w zaroślach Doliny Prądnika. 

Pewnej mroźnej zimy, kiedy nocą czatował na kolejne ofiary, zaatakowała go wataha głodnych wilków. Ledwie żywy zaczął modlić się do Matki Boskiej i przepraszać za swoje zbrodnie i przestępstwa. Nagle wilki uciekły, a ciężko ranny Bocian uszedł z życiem. 

Kiedy wyleczył rany, zgromadzone skarby wrzucił do stawu, w miejscu, gdzie napadły go wilki postawił kapliczkę z figurą Matki Boskiej, a sam resztę życia spędził jako pustelnik. 

Legenda głosi też, że co roku, 8 grudnia, czyli w rocznicę swojego cudownego ocalenia, przy kapliczce na ul. Pasteura można spotkać ducha zbója Bociana, jak modli się i przeprasza za swoje grzechy.

legenda

<center>To do kogo mieliśmy właściwie iść po te nasiona?</center>

NIE! Tu też dziś trafimy, ale później.

NIE! Do białoprądnickiego zbója po nasiona raczej nie ma po co iść... 

TAK! Konstanty Buszczyński to były gospodarz Pałacu Buszczyńskich w Górce Narodowej (ul. Siewna 25). Był inżynierem, biznesmenem i założycielem tutejszego słynnego zakładu nasiennego.

PS. Po II wojnie światowej rodzinną firmę przejęło państwo. Nasiona kupimy więc w osiedlowym markecie...


to do kogo

W zaciszu potoku Bibiczanka opowiedziałem Miśce o czasach, kiedy o Witkowicach było bardzo głośno, właściwie był to jeden dzień, jeden moment...


Po powrocie z zakupów upał stał się naprawdę nieznośny. Mogliśmy z Miśką wybrać tylko jeden kierunek: las! 

A jeśli „las na Prądniku", to tylko Witkowicki!

witkowice-piknik

5 czerwca 1927 r. w prochowni w Witkowicach nastąpiła wielka eksplozja! Całkowicie zniszczony został pobliski szpital okulistyczny dla dzieci oraz domy w Witkowicach i Górce Narodowej. Ucierpiało też wiele budynków w całym Krakowie, z których fala uderzeniowa pozrywała dachy i powybijała szyby w oknach.

zniknij

wybuch

Chcesz poznać jeszcze jedną ciekawostkę o tym miejscu? Pokaż krakowskim Jerzykom, gdzie są Witkowice!


TAK! W tutejszej szkole odbywa się słynny zlot Jerzyków. To spotkanie chłopców i mężczyzn noszących imię Jerzy. Dlaczego akurat ich i akurat tu? Z Witkowic pochodził słynny aktor Jerzy Bińczycki, a miejscowa szkoła nosi jego imię.

jerzyki

„Bronowice Wielkie: przeszłość i przyszłość”, sobota, 11 lipca


Nareszcie sobota! Niby na wakacjach dni tygodnia nie mają dla mnie szczególnego znaczenia, ale dziewczyny, tj. Miśka i moja mama, mają swój plan na weekend: galerie sztuki (i nie tylko), czyli w skrócie: zabytki i zbytki. Co to oznacza dla mnie? Jeszcze dziś w południe odstawię Miśkę do mamy do pracy, a potem już jestem wolny! 

 – Jej, twoja mama buduje bomby atomowe? – Miśka zrobiła się prawie blada, kiedy przekraczaliśmy bramę Instytutu Fizyki Jądrowej PAN. – No nie, niezupełnie... – Nie chciałem za szybko rozwiewać podejrzeń kuzynki. – A zresztą sama najlepiej ci opowie, co tu robi.

sobota1

Osiedle Bronowice Wielkie to także część Dzielnicy IV Prądnik Biały! To miejsce, w którym przeszłość: stara zabudowa byłej wsi Bronowice Wielkie, spotyka się z przyszłością: odkryciami naukowców – pracowników Instytutu Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego, największego instytutu naukowego Polskiej Akademii Nauk.

przeszłość

Na jakie pytania szukają odpowiedzi fizycy z Bronowic Wielkich?


Z czego jest zbudowany Wszechświat i jak możemy obserwować jego najmniejsze składniki? 

Gdzie czai się plazma kwarkowo-gluonowa? 

Czym są fale grawitacyjne, ciemna materia i czarne dziury oraz na czym polega „łapanie” cząstek promieniowania kosmicznego przy użyciu aplikacji pobranej na własnego smartfona? 

Jak działają akceleratory cząstek elementarnych?

pytania

Na odpowiedzi musimy jeszcze poczekać... A może kiedyś i TY dołączysz do zespołu naukowców IFJ PAN?

<center>Ja akurat pracuję w Centrum Cyklotronowym Bronowice, to także część Instytutu Fizyki Jądrowej PAN. Prowadzimy nowoczesną terapię guzów nowotworowych z użyciem wiązki protonów. To jedyne takie miejsce w Polsce!</center>

ciociu

Dziś wreszcie mogłem pospać do południa, posiedzieć spokojnie w domu, pokręcić się bez celu po okolicy. Mama z Miśką znowu wybrały się „na miasto”. No chyba że Miśka zadzwoni i poprosi, żebym im potowarzyszył... Jak to mówi babcia Stasia: „Pożyjemy, zobaczymy!” PS. A Miśka zostanie u nas jeszcze tydzień, chyba jej się spodobało. Zresztą mamy swoje plany, takie małe śledztwo... przyłączysz się?

„Wolna niedziela”, niedziela, 12 lipca


<center><a href="https://www.trasadlabobasa.pl/tab/artykul/moja_okolica_nasza_dzielnica/543" target="_blank">Zobacz SZPIEGOWSKIE ZADANIA DO WYDRUKOWANIA!>>></a>

<center><a href="https://www.trasadlabobasa.pl/tab/artykul/budzet_obywatelski_krakow_2021_szpiedzy_wiedzy/637" target="_blank">zapisy na zajęcia i Scenariusze lekcji >>></a>

zakonczenie

<center>Zobaczcie, ile osób pracowało nad app-bookiem PRĄDNIK BIAŁY - ODKRYJ GO NA NOWO!</center>

O poprawność językową zadbała Sylwia Chojecka „Od słowa do słowa.”

Tekst napisała dla Was Marta Mleczko, 
a przeczytał go Jan Mleczko.

Oprawą graficzną i składem zajęły się Marta Mleczko i Adelina Pociecha.

Fotografie pochodzą 
 z różnych źródeł. Tutaj dowiesz się dokładnie skąd:

Ignacego i Miśkę narysowała dla Was 
Julia Mermon. Poznajcie ją lepiej!

Wykorzystane fotografie pochodzą ze zbiorów: **Narodowego Archiwum Cyfrowego** (slajdy nr 13, 25, 34); **Muzeum Krakowa** (slajdy nr 17, 27); **Centrum Kultury Dworek Białopradnicki** (slajd nr 19). **Instytutu Fizyki Jądrowej im. H. Niewodniczańskiego PAN** (slajdy nr 37, 38, 39) **Parafii NMP na Azorach**, Ołtarz główny, fot. S. Skrzyniarz (slajd nr 21) **„Otwarta Twierdza” MUZEUM TWIERDZY KRAKÓW** (slajd nr 21) **Wikipedia** (slajdy nr 7 i 23-derkacz, nr 7 i 35-jerzyk oraz slajd nr 35: mapa By Slawojar https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2811040)
 Pozostałe fotografie: **Fundacja „Trasa dla Bobasa.”**

<a href="https://www.krakow.pl/" target="_blank"> Miasto Kraków</a>