kolor

brak

obraz

Poznajcie bohatera, którego życie - gdyby nie konieczność walki o niepodległość - wypełniłaby zapewne praca nad wynalazkami i zgłębianie tajemnic nauki. Stało się jednak inaczej. Przeznaczony jako dziecko, by zostać żołnierzem, walczył później w starciach wielkich armii i nigdy nie wahał się stanąć do walki o wolność - także innych narodów! 


przejscie

custom

pisanie

Nowy slajd

Historia naszego bohatera rozpoczyna się w Tarnowie. Jest rok 1794. W kamienicy na przedmieściach zwanych Burkiem przychodzi na świat mały Józio.

oddal

klik

galaretka_pojaw

przesun_od_rodzica

ramka kwadrat

kwadrat

Gdy Józio ma zaledwie roczek, trzy wielkie mocarstwa zajmują nasz kraj - następuje III rozbiór Polski. Polska znika z mapy Europy.

Wkrótce rodzina Bemów opuszcza Tarnów i przenosi się do Krakowa. To właśnie w Krakowie nasz bohater spędza dzieciństwo. Mając 15 lat, rozpoczyna naukę w warszawskiej elitarnej szkole Korpusie Kadetów, a rok później wstępuje do Szkoły Aplikacyjnej Artylerii i Inżynierii. Jak myślisz, jakich przedmiotów Józef uczył się w szkole? Przeciągnij na plan odpowiednie zajęcia.

1. Matematyka 
2. Budowa fortyfikacji 
3. Geometria wykreślna 
4. Języki obce 
5. Rysunek

Jako młody porucznik Józef Bem walczy pod dowództwem Napoleona z Rosjanami. Zostaje odznaczony za obronę:

odwracana-ikona

Podczas obrony Gdańska pierwszy raz widzi, jak walczy się z udziałem rakiet.

Bem przeprowadza własne doświadczenia nad bronią rakietową. Blaszane rury wypełnione czarnym prochem tworzą dużo dymu, ognia i huku, wywołując popłoch u koni przeciwnika.  Dzięki niemu polskie wojsko tworzy pierwsze oddziały rakietników. Ta broń to:

rozwin

toczek

ramka

Obraz Bitwa pod Grochowem. Nad walczącymi widać eksplodujące polskie race kongrewskie, które powstrzymały wówczas rosyjską jazdę.

Napoleon ponosi klęskę i Bem zostaje poddanym rosyjskiego cara. Zostaje wyrzucony z wojska. Pracę znajduje w Galicji u arystokratycznej rodziny Potockich jako administrator majątku. Buduje fabryki, unowocześnia maszyny, restauruje zabytkowe budowle i wyposaża je w ogrzewanie. Tuż przed wybuchem powstania listopadowego pisze książkę "O machinach parowych".

kręć

Order Virtuti Militari to najwyższe polskie odznaczenie wojenne, nadawane za wybitne zasługi bojowe. Jest jednym z najstarszych orderów wojennych na świecie. 

Józef Bem sławę zyskuje w trakcie powstania listopadowego podczas zwycięskiej bitwy pod Iganiami i w bitwie pod Ostrołęką, gdy ratuje polską armię przed całkowitym pogromem. Za te dokonania otrzymuje stopień generała oraz...

Józef Bem po upadku powstania listopadowego musi uciekać. Udaje się do Niemiec i Francji. Co w tym czasie robi?

sprzedaje własne obrazy, by zdobyć pieniądze na życie

Bem nigdy nie widział Wieży Eiffla, powstała 39 lat po jego śmierci w 1889 roku.

pisze książki historyczne oraz tworzy Towarzystwo Literatów Polskich w Paryżu

ciągle się uczy i nawołuje Polaków za granicą, by też się kształcili - to jest jego zdaniem prawdziwy patriotyzm

Wkrótce w przebraniu woźnicy Józef Bem  przedostaje się na Węgry, które są w tym czasie pod zaborem austriackim. Zostaje generałem wojska węgierskiego z przyłączonymi legionami polskimi i w ciągu roku wyzwala z nimi cały Siedmiogród. Czy uda Ci się znaleźć na obrazie postać generała Bema?

zniknij

hinge_zniknij

Adiutantem Bema zostaje jeden z największych poetów węgierskich, Sándor Petőfi. Bem troszczy się o młodzieńca z rodzicielską miłością. Jak tylko może wysyła poetę poza pola bitewne.

Na skwerku przy ulicy Wałowej w Tarnowie możecie zobaczyć mural przedstawiający jeden z fragmentów "Panoramy Siedmiogrodzkiej". Części panoramy znajdują się w oddziale Muzeum Okręgowego w Tarnowie na zabytkowym dworcu kolejowym.

Bem dla Węgrów staje się kimś bliskim, mówią o nim Bem Apó, co można tłumaczyć jako Ojczulek Bem. Za swoje zasługi otrzymuje wyjątkowe odznaczenie – Krzyż Wielki Orderu św. Stefana z diamentem wyjętym z korony pierwszego króla Węgier Stefana I Świętego.

Korona Świętego Stefana to jeden z największych skarbów narodowych Węgier. Przechowywana jest w węgierskim parlamencie. W miejsce wyjętego diamentu wstawiono plakietkę z nazwiskiem generała „Józef Bem”.

Gdy rewolucja na Węgrzech upada, Józef Bem ucieka do Turcji. Dlaczego akurat tam? Przewiduje wybuch rosyjsko-tureckiego konfliktu zbrojnego, a Rosja w tym czasie  była przecież również wrogiem Polski. Poprzez osłabienie Rosji wojną, chce wspomóc Polskę w dążeniu do niepodległości. W Turcji przyjmuje islam oraz tytuł Pasza i imię Murad. Zostaje skierowany do twierdzy Aleppo na skraju syryjskiej pustyni. 

Murat Pasza był cenionym dowódcą w armii tureckiej, gdyż obronił miasto Aleppo przed Beduinami.


Generał Bem umiera na obczyźnie, w Aleppo. Z rozsypanych wyrazów ułóż jego ostatnie słowa przekazane Polakom przez jego adiutanta:

Polsko, Polsko! Ja Cię już nie zbawię!

Szczątki Bema sprowadzono z Syrii ponad 70 lat po jego śmierci. Spoczął w niepodległej Polsce, w swoim rodzinnym mieście Tarnowie. Mauzoleum Józefa Bema znajduje się w parku Strzeleckim, na niewielkiej wyspie dawnego stawu. Ciało zostało ułożone zgodnie z tradycją pochówku muzułmańskiego – głowa Murada Paszy skierowana jest w stronę Mekki.

łańcuchy zostały wykute z przetopionych  armat

kamienne kule symbolizują kule armatnie  (artyleria była pasją Bema) 

sarkofag jest wsparty na sześciu kolumnach i widnieją na nim napisy w trzech językach: polskim, węgierskim i arabskim

toogle_powieksz

Wasi rodzice i dziadkowie zapewne pamiętają jeszcze polskie banknoty z czasów PRL. Na jednym z nich widniał wizerunek naszego bohatera. Czy uda się Wam rozpoznać Ojczulka Bema na jednym ze starych banknotów?

Opracowanie i grafika: 
Adelina Pociecha 
© Fundacja "Trasa dla Bobasa" 2023
 
Opieka merytoryczna: 
Joanna Nowostawska-Gyalókay
 
Redakcja i korekta: 
Agata Jankowska
 
Współpraca: 
Muzeum Okręgowe w Tarnowie
 
Czytał: Jakub Pajda

Projekt sfinansowany przez Instytut Współpracy 
Polsko-Węgierskiej im. Wacława Felczaka
 
Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Instytutu Współpracy Polsko-Węgierskiej im. W. Felczaka.

FORMULARZ KONKURSOWY
 
Wypełnij i odbierz książeczkę w Muzeum Okręgowym w Tarnowie

Generał Józef Bem